Izba Pamięci Ziemi Mszczonowskiej

Odnośniki

  • WINCENTY WNUK

Eksponat tygodnia - lato z historią

Hełm Adrian wz. 26, używany przez żołnierzy 3 pułku Grenadierów Śląskich, jakimi we Francji dowodził płk Wincenty Wnuk. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski przyznany pośmiertnie pułkownikowi Wincentemu Wnukowi (dowódcy 31 pSK) przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego. Replika odznak 31 pułku Strzelców Kaniowskich.

WINCENTY WNUK

Dowódca 31 pułku Strzelców Kaniowskich (1897-1987) we wrześniu 1939 roku, w stopniu podpułkownika dowodził 31 pułkiem Strzelców Kaniowskich. Mianowanie na dowódcę tegoż pułku uzyskał w dniu 30 sierpnia 1939r. Do Sieradza, gdzie stacjonował 31 pSK przybył dzień później. Nie znając powierzonych mu żołnierzy już od pierwszych godzin wojny odpierał niemieckie ataki na linii rzeki Warty. Dalej prowadził swą jednostkę w kierunku Warszawy, cofając się wraz z innymi oddziałami Armii Łódź. W Mszczonowie na drodze odwrotu napotkał jednostki tyłowe XVI Korpusu Pancernego Wehrmachtu. Bitwa Mszczonowska (11. 09) była jednym z nielicznych zwycięskich bojów polskiego żołnierza we wrześniu 1939 roku.

W historii miasta podpułkownik Wnuk zapisał się jako ten, który „ofiarował mszczonowianom ostatni dzień wolności przed długą nocą hitlerowskiej okupacji”. Za męstwo wykazane w wojnie obronnej otrzymał Krzyż Virtuti Militari IV klasy. Wrześniowy szlak bojowy zakończył pod Kozienicami. Ostatnią bitwę stoczył 17 września pod wsią Augustów. Następnie przedostał się na Węgry, gdzie od października do grudnia 1939r. był internowany. Po dotarciu do Francji objął dowództwo 3 Pułku Grenadierów. 3 maja 1940 roku został awansowany do stopnia pułkownika. Brał udział w bojach w: Saar-Union, Asondange i nad Kanal la Marn. Po klęsce Francji został internowany w Szwajcarii. Do Anglii dostał się w grudniu 1944 roku.

Autor „niedocenianego zwycięstwa”

Wincenty Wnuk we wrześniu 1939 roku, będąc jeszcze w stopniu podpułkownika, dowodził 31 pułkiem Strzelców Kaniowskich. Wsławił się zwycięskim odbiciem Mszczonowa z rąk niemieckich w dniu 11. 09. Bitwę Mszczonowską powinno się nazywać „niedocenianym zwycięstwem”. Zakończyła się ona kompletnym rozbiciem oddziałów niemieckich, a mimo to historycy dość rzadko o niej wspominają. Polska armia w 1939 roku odniosła niewiele sukcesów. Z reguły ulegała o wiele lepiej wyposażonym oddziałom Wehrmachtu.

W Mszczonowie było zupełnie inaczej. Polacy zmiażdżyli teoretycznie silniejszego wroga. Wykorzystując efekt zaskoczenia podpułkownik Wnuk pokonał oddziały tyłowe XVI Korpusu Pancernego. Dane o stratach Niemców są dość nieprecyzyjne. Różne źródła podają rozbieżne dane. Kapitan Ogrodnik z 31 pSK w swojej relacji, dotyczącej bitwy, stoczonej we Mszczonowie wspominał „[…] wzięto do niewoli 2 oficerów, 35 szeregowych oraz kasę oddz. w której znajdowało się 21000 mk. niem. Zniszczono 3 najcięższe czołgi i 22 lekkie; spalono ok. 20 samochodów ciężarowych i 10 osobowych oraz kilkanaście motocykli. Dowódca oddz. pancernego - mjr został zabity. ” Dowódca 31 pułku Strzelców Kaniowskich Wincenty Wnuk na trwale zapisał się w historii Mszczonowa. Z tego względu uzasadnione jest umieszczenie go w gronie „mszczonowskich sław”.

Na miano honorowego mieszkańca Mszczonowa zasłużył jako dzielny żołnierz i dobry dowódca. Po przebytym szkoleniu trafił do 3 Dywizji Strzelców Karpackich (II Korpus Polski), w której służy od kwietnia 1945roku do czerwca roku 1947 (we Włoszech i w Anglii). Do Polski powrócił w listopadzie 1947r. Przez Okręgową Komisję Rejestracyjno-Weryfikacyjną Nr 1 MON zostaje określony jako „Bezpartyjny - ideologiczny wróg”. Z taką adnotacją został przeniesiony do rezerwy. W ostatnim okresie swego życia mieszkał w Warszawie przy ul. Marszałkowskiej 84/92. Jego żoną była Karolina Koziełł-Poklewską. Zmarł bezdzietnie 2 czerwca 1987r. Został pochowany na Cmentarzu Północnym - kwatera: W XIII-7-11-19.

Ten niezwykle uzdolniony oficer, posługujący się trzema językami (francuskim, rosyjskim i angielskim), z doświadczeniem bojowym, sięgającym roku 1915, w komunistycznej Polsce zasługiwał jedynie na to, aby stać się szeregowym urzędnikiem. Inaczej wyglądało jego życie w wolnej Polsce. W wywalczeniu jej niepodległości uczestniczył osobiście. Wincenty Wnuk pochodził z Lublina. Urodził się 6. 10. 1897 roku. Jego rodzicami byli Jan i Antonina z Szybalskich. Kształcił się w lubelskim Gimnazjum Filologicznym im. Stanisława Śliwińskiego. Do Legionów zaciągnął się w listopadzie 1915 roku. W 1916 r. przeszedł całą kampanię wołyńską. Awans na pierwszy stopień oficerski (podporucznika) otrzymał w czerwcu 1918 r. Zasłużył się walcząc w wojnie polsko-bolszewickiej, najpierw jako dowódca kompanii, a następnie baonu.

Uczestniczył w bitwach: o Równe, a także nad Horyniem, Styrem i Niemnem. Kolejne stopnie oficerskie uzyskał w latach: 1921, 1922 i 1928. W marcu 1934 roku został podpułkownikiem. Służył kolejno w: lubelskim 1 pp Legionów – gdzie doszedł do funkcji dowódcy kompanii (1915-1918), lubelskim 8pp Legionów- gdzie doszedł do funkcji dowódcy baonu (1918-1930), Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie- jako wykładowca taktyki (1930 - 1933), 10 pp jako dowódca 3 baonu, stacjonującego w Skierniewicach (1933-1934), radomskim 72 pp. – jako zastępca dowódcy (1934 – 1937), ponownie - Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie jako kierownik kursów (1937-1938), lubelskim 8 pp. Legionów – jako dowódca (1938 - do marca 1939 r.), baonie fortecznym KOP z miejscami stacjonowania: Małyńsk, Mikołów – jako dowódca (od marca do sierpnia 1939r.), sieradzkim 31 pSK - jako dowódca (od 30 sierpnia do chwili rozbicia pułku w dniu 17 września 1939 roku). Odznaczony: Virtuti Militari IV i V klasy (złotym i srebrnym), ośmiokrotnie Krzyżem Walecznych, Krzyżem Niepodległości, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem za wojnę 1818-1921, Medalem 10-lecia odzyskania niepodległości, Łotewskim medalem za wojnę 1918-1920, Orderem „Polonia Restituta, Krzyżem Croix de Guerre, Medaille de Reconnaissance, Medalem Wojska i Medalem „Za udział w wojnie obronnej 1939”. W dniu 11 września 2007 roku, podczas obchodów 68 rocznicy Bitwy Mszczonowskiej, Prezydent RP Lech Kaczyński, wizytujący wtedy Mszczonów, nadał pośmiertnie pułkownikowi Wnukowi Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski.

Tekst opracowany przez Piotra Dymeckiego na podstawie informacji zawartych w zeszycie ewidencyjnym pułkownika Wincentego Wnuka z R. K. U Warszawa - Miasto I, obecnie w Centralnym Archiwum Wojskowym - sygn. TAP2048/742, a także dokumentów zgromadzonych w Izbie Pamięci Ziemi Mszczonowskiej.

« wstecz

Kalendarz historyczny

«październik 2020»
P W Ś C P S N
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31

Wsparli nas

Odwiedź nas - zapraszamy!

WSTĘP WOLNY

W sprawie zwiedzania prosimy o wcześniejszy kontakt.

 

IZBA PAMIĘCI ZIEMI MSZCZONOWSKIEJ

Aleksandra Kacprzak - tel. 667 841 959

Barbara Gryglewska – tel. 531 997 560

mail: ipzm@izba.mszczonow.pl

IZBA PAMIĘCI RODZINY MAKLAKIEWICZÓW

Magdalena Podsiadły - tel. 605 869 094

Aleksandra Kacprzak - tel. 667 841 959

mail: izba.maklakiewicz@gci.mszczonow.pl

 

W sprawach pilnych prosimy o kontakt

z Gminnym Centrum Informacji w Mszczonowie

tel: 46 857 30 71

Skontaktuj się z nami

Izba Pamięci Ziemi Mszczonowskiej

96-320 Mszczonów, ul. Warszawska 23

mail: ipzm@izba.mszczonow.pl

Aleksandra Kacprzak - 667 841 959

Barbara Gryglewska - 531 997 560

Izba Pamięci Rodziny Maklakiewiczów
 
96-320 Mszczonów, ul. Kościuszki 1
 
tel.: 605 869 094
 
mail: izba.maklakiewicz@gci.mszczonow.pl

Archiwalia Izby Pamięci

Copyright Izba Pamięci Ziemi Mszczonowskiej 2012. Wszelkie prawa zastrzeżone.