Izba Pamięci Ziemi Mszczonowskiej

Odnośniki

  • Jan Adam Maklakiewicz - patron mszczonowskiego gimnazjum

Jan Adam Maklakiewicz i Franciszek Izbicki

W okresie  międzywojennym Mszczonów dał Polsce kilku wybitnych ludzi, wśród których szczególnym blaskiem błyszczy ród Maklakiewiczów. Senior tego rodu Jan Nepomucen Maklakiewicz był wprawdzie tylko uzdolnionym organistą w mszczonowskim kościele i ambitnym popularyzatorem muzyki, lecz jego dwaj synowie Jan i Franciszek znaleźli się  w rzędzie twórców polskiej kultury muzycznej zdobywając jeszcze za życia (zwłaszcza Jan) uznanie, rozgłos i sławę.

JAN ADAM MAKLAKIEWICZ urodził się w 1899 r. we wsi Chojnata   pod   Mszczonowem, tutaj spędził całe dzieciństwo i  wczesną młodość. Dzięki ojcu i przepojonej muzyką atmosferze domu rodzinnego wcześnie ujawnił swoje niepospolite zdolności.  Już w wieku 15 lat dyrygował połączonymi chórami: mszczonowską "Lutnią" i żyrardowską "Lirą" podczas wspólnych koncertów zorganizowanych w obydwu miastach z towarzyszeniem  orkiestry Zakładów Żyrardowskich. Po raz pierwszy wykonano wówczas "Mszę żyrardowską" skomponowaną przez dyrygenta tej orkiestry A. Groha.

Mając 17 lat prowadził w Mszczonowie chór męski, przekształcony następnie w mieszany oraz muzyczny zespół kameralny, dla którego komponował swoje pierwsze utwory. Chór posiadał w swym repertuarze także szereg pieśni patriotycznych, "przemycanych" przez młodego dyrygenta w koncertach organizowanych za oficjalnym zezwoleniem okupacyjnych władz niemieckich. Po powstaniu niepodległego państwa polskiego J. A. Maklakiewicz wyjeżdża na studia do Warszawy. Kończy  średnią szkolę muzyczną, a następnie - pod kierunkiem prof. Romana Statkowskiego  - konserwatorium w 1925 r.

Studia kompozytorskie uzupełnia w Paryżu u słynnego Paula Dukasa. Po powrocie do Warszawy dużo komponuje, a jednocześnie rozwija żywą działalność  w dziedzinie  upowszechniania muzyki organizując chóry amatorskie. M.in. prowadzi chór robotniczy na Powiślu oraz chór pracowników Gazowni Warszawskiej. W tej pracy dojrzewa jego talent poparty świetnym rzemiosłem kompozytorskim. Posiadał rzadki dar wyrażania swych myśli,   uczuć i nastrojów prostym i przystępnym językiem muzycznym. W swojej twórczości często nawiązuje do motywów muzyki ludowej, nie stroniąc także od popularnych  melodii  rozrywkowych.

Podczas okupacji hitlerowskiej kompozytor znowu znajduje oparcie w rodzinnym domu w Mszczonowie. W wyniku likwidacji przez okupanta wszystkich legalnych form życia społecznego, jedynym ośrodkiem dostępnym dla Polaków (chociaż w ograniczonym zakresie) pozostał kościół. Ojciec i syn Maklakiewiczowie wykorzystują dozwolone uroczystości kościelne do prowadzenia patriotycznej działalności kulturalnej. Z ich inspiracji chór kościelny przy akompaniamencie organów wykonuje "Mszę piotrowińską" - St. Moniuszki, "Mszę świętokrzyską" - J. Maklakiewicza i "Mszę żyrardowską" - Sznabla.

W 1940 r. J. A. Maklakiewicz komponuje nowy utwór o specjalnej intencji pt. "Msza do św. Franciszka"  na czterogłosowy chór męski. Utwór ten, poświęcony tragicznie zmarłemu w czasie kampanii   wrześniowej   bratu Franciszkowi   został  po  raz pierwszy wykonany w mszczonowskim kościele. W 1944 r. powstaje symboliczna "msza polska" na chór mieszany z organami, której prawykonanie odbyło się również w Mszczonowie.

Po wyzwoleniu J.A. Maklakiewicz jako jeden z pierwszych przystępuje do pracy twórczej i działalności organizatorskiej na rzecz odrodzenia kultury polskiej. W latach 1947-1948 kieruje Filharmonią  Narodową w Warszawie oraz wykłada kompozycje  w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej. Pracy pedagogicznej poświęca ostatnie lata swojego życia. Umiera przedwcześnie w 1954 roku w Warszawie pozostawiając po sobie bogaty dorobek kompozytorski.

Wśród kilkunastu dzieł symfonicznych szczególnie wysoką  cenę  uzyskała II Symfonia "Święty Boże" na baryton, chór i orkiestrę  oraz poemat "Grunwald". Popularne są również  jego dwa balety: "Złota kaczka" i "Cagliostro w Warszawie" oraz piękne suity ludowe. J.A. Maklakiewicz   był kompozytorem niezwykle wszechstronnym. Wzbogacił muzykę  polską  o dwa koncerty skrzypcowe, koncert wiolonczelowy, trzy kantaty, wiele pieśni chóralnych, solowych, a także masowych i estradowych, z których szczególną popularność zdobyła sentymentalna piosenka "Siedem czerwonych róż" do dzisiaj znajdująca się  w pierwszej dziesiątce największych przebojów polskich. Obok tego tworzył muzykę  religijną, do sztuk teatralnych, filmów i słuchowisk radiowych. Śmierć przerwała mu pracę nad operą  o Janosiku pt. "Wiatr halny" (pisana do libretta poety góralskiego Adama Pacha) oraz koncert na fagot i orkiestrę. Mszczonowianie pamiętając o swoim wielkim rodaku nazwali jedną  z ulic jego imieniem, zaś  w 1975 roku odsłonili na domu rodzinnym Maklakiewiczów tablicę  pamiątkową.

FRANCISZEK    MAKLAKIEWICZ "IZBICKI" urodził się  22 września 1915 r. w Mszczonowie.  Ukończył tutejszą szkołę powszechną, a następnie gimnazjum  im. Rejtana w Warszawie i konserwatorium  pod  kierunkiem prof. K. Sikorskiego. Po studiach wstąpił do wojska. Służbę odbywał  w Zambrowie koło Wilna i w  Białymstoku, gdzie przez pewien czas kierował orkiestrą wojskową. Z wojskiem pozostał związany do końca życia. Do wybuch wojny niemiecko-polskiej prowadził dział audycji wojskowych w Polskim Radiu. Zmobilizowany  we wrześniu 1939 r. zmarł od ran  w szpitalu polowym w Łukowie.

Tworzył pod pseudonimem "Izbicki", prawdopodobnie dla odróżnienia od swego starszego brata. Wprawdzie nie zdobył takiej sławy jak on, ale dorównywał mu pracowitością. Był kompozytorem bardzo płodnym.  Z bardziej ważniejszych kompozycji jakie pozostawił należy wymienić: "Uwerturę  fantastyczną", "Allegro symfoniczne", "Andante na orkiestrę", "Kujawiaka pogańskiego", "Od wsi do wsi", "Cztery kolędy na orkiestrę", "Wycinanki łowickie" na  fortepian i orkiestrę, "Ave Maria" na chór mieszany i orkiestrę  symfoniczną,   "Cichą   noc" na solo, chór, kwartet smyczkowy i harmonium,  "Narodziny serca"- balladę symfoniczną na głosy solowe, chór i wielką orkiestrę symfoniczną,  "Offertorium" na chór  a capella  oraz msze, pieśni,  utwory kameralne, organowe i  teatralne.

F. Maklakiewicz zmarł w pełni  sił twórczych mając zaledwie 24 lata. Nie zdążył ujawnić wszystkich możliwości ani w pełni rozwinąć swojego niezaprzeczalnego talentu. - Jakie dzieła mógł jeszcze dać muzyce polskiej? Pytanie to pozostanie na zawsze bez odpowiedzi.

M.TWARDOWSKI

 

Życie Żyrardowa 26.02.1977 nr 8 (1262)

cykl – „Sześć wieków Mszczonowa” – cześć  (3)

« wstecz

Kalendarz historyczny

«grudzień 2020»
P W Ś C P S N
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31

Wsparli nas

Odwiedź nas - zapraszamy!

WSTĘP WOLNY

W sprawie zwiedzania prosimy o wcześniejszy kontakt.

 

IZBA PAMIĘCI ZIEMI MSZCZONOWSKIEJ

Aleksandra Kacprzak - tel. 667 841 959

Barbara Gryglewska – tel. 531 997 560

mail: ipzm@izba.mszczonow.pl

IZBA PAMIĘCI RODZINY MAKLAKIEWICZÓW

Magdalena Podsiadły - tel. 605 869 094

Aleksandra Kacprzak - tel. 667 841 959

mail: izba.maklakiewicz@gci.mszczonow.pl

 

W sprawach pilnych prosimy o kontakt

z Gminnym Centrum Informacji w Mszczonowie

tel: 46 857 30 71

Skontaktuj się z nami

Izba Pamięci Ziemi Mszczonowskiej

96-320 Mszczonów, ul. Warszawska 23

mail: ipzm@izba.mszczonow.pl

Aleksandra Kacprzak - 667 841 959

Barbara Gryglewska - 531 997 560

Izba Pamięci Rodziny Maklakiewiczów
 
96-320 Mszczonów, ul. Kościuszki 1
 
tel.: 605 869 094
 
mail: izba.maklakiewicz@gci.mszczonow.pl

Archiwalia Izby Pamięci

Copyright Izba Pamięci Ziemi Mszczonowskiej 2012. Wszelkie prawa zastrzeżone.