Izba Pamięci Ziemi Mszczonowskiej

Odnośniki

  • Pałac we Wręczy

Pałac we Wręczy

Pierwsza wzmianka o Wręczy pojawia się w źródłach pisanych w wieku XVI. W 1579 roku Andrzej Wręcki opłacał podatki państwu od swoich grun­tów znajdujących się we wsi Wręcza. To właśnie od rodu Wręckich pochodzi nazwa wsi znajdującej się w zachodniej części obecnej gminy Mszczonów. Najstarszą budowlą obecnej Wręczy jest pałac rodzinny Kossakowskich. Niestety lata jego świetności już dawno minęły. Imponującą bryłę XIX wiecznej budowli możemy podziwiać już tylko na archiwalnych zdjęciach, gdyż dziś pozostały z niej jedynie ruiny, które  niestety co roku coraz bardziej chylą się ku upadkowi. Warto więc póki jeszcze czas zabłądzić do starego, zarośniętego i  zaniedbanego parku we Wręczy, pośrodku którego stoją  odarte z tynku resztki ścian byłej szlacheckiej siedziby.

            Pałac w nietypowym stylu „gotyku romantycznego" pobudowano  w połowie XIXwieku  dla rodziny Kossakow­skich. Stanął on w miejscu  dawnego drewnianego dworku szla­checkiego, którego właści­cielem była najprawdopo­dobniej wspomniana już rodzina Wręckich. XIX-wieczna budowla składała się z dwóch piętrowych, muro­wanych skrzydeł, które wspaniale komponowały się z niższym łącznikiem wzbogaconym imponującą, drewnianą konstrukcją balkonu wznoszącego się nad głównym wejściem.  W 1881 roku pałac przeszedł w  po­siadanie rodziny Chrapowickich, która to do 1939 roku, wykorzystywała go jako  letnią siedzibę.  Seniorka rodu hrabina Maria Chrapowicka nie kryła swego rozżalenia, gdy w roku 1919 dekretem państwowym w pałacu zarekwirowano 4 pokoje na potrzeby miejscowej szkoły. W dwa lata później udało się ziemiance, na krótko usunąć uczniów i nauczycieli  z zajmowa­nych pokoi. Przy kolejnym zajmowaniu sal lekcyjnych przez wręcką szkołę obecni byli: sołtysi okolicznych wio­sek, wójtowie i policja. „Szkolne nieporozumienia” trwały jednak nadal. Zaję­cia w pałacu odbywały się jedynie  do października 1923 roku, kiedy to klasę prze­niesiono do budynku fol­warcznego stojącego w podwórzu. Tę później chciał zamknąć in­spektor szkolny, ale władze Wręczy odwołały się od tej de­cyzji.  Pojawiła się wtedy propozycja wynajęcia od dziedziczki innych, lepszych sal w pa­łacu, za które gmina zobowiązała się płacić 240 zł lub pokrywać równowartość tej kwoty w drewnie. Obie strony sporu  przystały na takie warunki. Gmina otrzymała pomoc finansową na opłacenie sal lekcyjnych i dzięki temu zajęcia w pałacu mogły się odbywać,  aż do 1938 roku, kiedy to w centrum wsi wybudowano, stojący do dziś budynek szkolny.

 

Pałac we Wręczy był imponującą rezydencją. Jego wnętrza były luksusowo wyposażone. Biblioteka pałacowa obfitowała w znaczące pozycje literackie. W jednym z salonów stał biały fortepian, którego dźwięki letnimi wieczorami docierały, aż do wiejskich zabudowań. Szlachecka siedziba posiadała własną kaplicę. Zachowane w części do dzisiaj głębokie piwnice  służyły jako magazyn żywności i win. Otoczenie pałacu stanowił romantyczny, rozległy park. Pięknie komponował się z nim żyzny ogród oraz stawy rybne.  

W okresie okupacji z otoczonej gęstym parkiem szlacheckiej siedziby korzystali członkowie ruchu oporu. Proces degradacji rozpoczął się po roku 1945. Wtedy to rozgrabiono pałacowe dobra. Wycięto też starodrzew w parku. W atmosferze przychylności dla niszczenia pozostałości po pańskiej Polsce ginęła wręcka parła architektury.   W pałaco­wych pomieszczeniach  swoje sie­dziby miały kolejno- wiejski sklep, biblioteka, a następnie  Gro­madzka Rada Narodowa. Jeszcze w latach 70.  Dawna szlachecka rezydencja miała  dach i główne mury. Później okolicznym mieszkańcom zaczęły się przydawać z niej nawet cegły. Dziś już nawet one nie stanowią żadnej wartości. Zlasowane, kruszą się pod wpływem deszczu, mrozu i wiatrów. Obecnie pałac i resztki parku mogłyby się jeszcze stać celem romantycznych przechadzek, gdyby nie to, że coraz częściej okalające go zarośla zaczynają być traktowane jako śmietnik. Szkoda. Tak właśnie ginie historia naszej „małej Ojczyzny”. Zachowujemy się tak, jakbyśmy nie zdawali sobie sprawy z tego, że  niszcząc bezpowrotnie ślady przeszłości bezmyślnie zubażamy naszą przyszłość. 

 

Oprac. Piotr Dymecki

na podstawie artykuły „W poszukiwaniu zagubionych wrażeń” 

autorstwa Karola Grabowskiego z Życia Żyrardowa nr 24 (2863), 12 czerwca 2007 roku

  • Pałac we Wręczy
  • Pałac we Wręczy
  • Pałac we Wręczy
  • Pałac we Wręczy
  • Pałac we Wręczy
  • Pałac we Wręczy
  • Pałac we Wręczy

« wstecz

Kalendarz historyczny

«listopad 2020»
P W Ś C P S N
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30

Wsparli nas

Odwiedź nas - zapraszamy!

WSTĘP WOLNY

W sprawie zwiedzania prosimy o wcześniejszy kontakt.

 

IZBA PAMIĘCI ZIEMI MSZCZONOWSKIEJ

Aleksandra Kacprzak - tel. 667 841 959

Barbara Gryglewska – tel. 531 997 560

mail: ipzm@izba.mszczonow.pl

IZBA PAMIĘCI RODZINY MAKLAKIEWICZÓW

Magdalena Podsiadły - tel. 605 869 094

Aleksandra Kacprzak - tel. 667 841 959

mail: izba.maklakiewicz@gci.mszczonow.pl

 

W sprawach pilnych prosimy o kontakt

z Gminnym Centrum Informacji w Mszczonowie

tel: 46 857 30 71

Skontaktuj się z nami

Izba Pamięci Ziemi Mszczonowskiej

96-320 Mszczonów, ul. Warszawska 23

mail: ipzm@izba.mszczonow.pl

Aleksandra Kacprzak - 667 841 959

Barbara Gryglewska - 531 997 560

Izba Pamięci Rodziny Maklakiewiczów
 
96-320 Mszczonów, ul. Kościuszki 1
 
tel.: 605 869 094
 
mail: izba.maklakiewicz@gci.mszczonow.pl

Archiwalia Izby Pamięci

Copyright Izba Pamięci Ziemi Mszczonowskiej 2012. Wszelkie prawa zastrzeżone.